Chọn đạo sư gốc

BÀI GIẢNG CỦA THẦY VỀ CÁCH CHỌN ĐẠO SƯ GỐC

🌹Chào tất cả các con,

Gần đây, có người hỏi Ta một câu hỏi: Làm thế nào để chọn được đạo sư gốc của mình. Đây là một câu hỏi hay và quan trọng.

Các vị đạo sư có những cách giải thích khác nhau về vấn đề này. Điều quan trọng nhất là, con cần phải suy nghĩ thận trọng một cách logic về việc này.

Một số đạo sư nói, khi con nhận được các giáo pháp cao cấp từ một vị đạo sư, giả dụ như giáo pháp Đại Viên mãn [Đại Toàn thiện], thì bất kể vị đó là ai, vị đó sẽ là đạo sư gốc của con. Đó là một cách suy nghĩ. Tuy nhiên, một số vị đạo sư lại nói rằng, không nhất thiết là như vậy.

Vậy chọn đạo sư gốc như thế nào? Trong số các đạo sư, các vị thầy mà con nhận giáo lý, con phải tự chọn đạo sư gốc cho mình. Đạo sư gốc được chọn theo 2 cách. Cách thứ nhất, là dựa trên cảm xúc đối với vị đạo sư đó, khiến con cảm thấy gần gũi, thấu cảm, có thể nương tựa và khởi lên sự tin tưởng, nên con chọn ngài. Cách thứ hai, vị đạo sư đó là người dạy con nhận ra chân lý, là người khiến con nhận thức rõ hơn, cũng như chỉ ra cho con đạo lộ để đạt giác ngộ, không chút nghi ngờ, thì đó chính là đạo sư gốc của con.

Nếu suy nghĩ một cách logic, chúng ta đã từng tham gia nhận những Pháp rất cao. Lấy ví dụ từ chính ta. Ta đã từng tham dự với rất nhiều Rinpoche của Sakya, Nyingma (những dòng khác, không hẳn là Dudjom). Thời đó ta còn rất trẻ, và chưa thực sự hiểu chuyện. Thường thì là các Lama, và bố mẹ ta đưa ta đến những buổi giảng và truyền Pháp đó. Tại đó, ta cũng chỉ ngồi và cho đến bây giờ cũng chỉ nhớ được chút âm thanh mà thôi, chứ không nhớ được lời dạy của các vị đó. Thậm chí ta còn không nhớ được họ dạy cái gì, về các bản tôn nào. Bởi vì ta còn quá trẻ. Như vậy, có thể cho rằng ta đã được nhận pháp Đại Viên mãn từ vị đạo sư nào đó, nhưng bởi không hiểu, thì ta cũng không thể nhận vị đó là đạo sư gốc của mình được.

Vì vậy điều quan trọng nhất khi chọn Đạo sư gốc, là khi con học Pháp của nhiều đạo sư từ nhiều dòng truyền thừa khác nhau, thì con phải xem ai là người khiến con trở nên sáng tỏ hơn.

Là con người, chúng ta đều có cảm xúc, và có những cảm xúc tốt đẹp. Thứ cảm xúc có thể khiến con nổi da gà, khiến nước mắt tuôn trào; những cảm xúc đó có được trong khi nghe Pháp từ một vị đạo sư, thì con có thể sử dụng nó để chọn đao sư gốc của con. Cho nên, kể cả khi con được nghe Pháp cao cấp từ những vị đạo sư mà con không thực sự hiểu, thì con nên biết là con chỉ đang tham dự nghe Pháp mà thôi. Chẳng hạn, con theo một vị đạo sư trong 10 năm, nhưng không hiểu được những lời đạo sư đó nói. Sau đó, có thể con gặp một vị thầy khác, một Rinpoche khác, lời giảng của vị đó chạm được vào trái tim và khiến con cảm thấy sáng tỏ hơn, đặc biệt là tạo cho con cảm xúc tốt đẹp.

Tất nhiên, nói cho cùng thì cảm xúc không phải là điều quan trọng, bởi nó thuộc về tâm ham muốn. Thế nhưng với những người mới như chúng ta, cảm xúc tốt về đạo sư, về pháp tu là cần thiết. Còn khi đã trưởng thành, trở thành một hành giả vững vàng thì chúng ta phải loại bỏ cảm xúc. Cảm xúc là không tốt. Nhưng hiện tại, con cần có cảm xúc tốt đẹp. Khi nghe đạo sư truyền Pháp, con cảm thấy sáng tỏ, nước mắt tuôn trào, nổi da gà,… và điều quan trọng nhất là con dần  nhận ra chân lý. Con nhận ra vạn pháp là vô thường, luân hồi là khổ đau, tâm trở nên rỗng rang, Phật ở trong tâm, bản tâm mình là Phật, …, và phát khởi mong muốn thực hành Pháp nhiều hơn. Sự nhận biết ấy, dù là từng chút, ít hay nhiều, đều giúp con trong việc chọn đạo sư gốc cho mình.

Đạo sư gốc không nhất thiết phải là một Rinpoche, mà có thể chỉ là một khenpo, hay một Lama bình thường, người dạy cho con nhận biết [chân tâm], tịnh hóa [che chướng], tích lũy [công đức]. Như vậy, theo logic, với đạo sư mà dù con có nhận nhiều quán đỉnh, nhưng không hiểu gì, thì không nhất thiết phải nhận ngài là đạo sư gốc. Giáo pháp của ngài không giúp con trở nên nhận biết hơn, không sáng tỏ hơn, thì sao phải nhận ngài làm đạo sư gốc? Với bản thân ta, ta đã nhận nhiều giáo lý, quán đỉnh, gia trì, và học từ các Rinpoche khác nhau, ta coi họ là các đạo sư và [dù không phải là đạo sư gốc, ta luôn] hết mực tôn trọng tất cả các ngài.

Do đó, đây là cách để chọn Đạo sư gốc. Khi chọn Đạo sư gốc, con cần phải chọn bằng lòng sùng mộ chí thành chí tín.

Có hai dạng sùng mộ. Sùng mộ dựa trên sự ưa thích và sùng mộ dựa trên tâm chí tín thành. Ta khuyên các con nên chọn đạo sư gốc của mình bằng tâm sùng mộ chí tín. Đừng chọn vì lòng sùng mộ ưa thích thông thường. Sùng mộ ưa thích là dạng sùng mộ khởi lên do thích ngài, thích phong cách mà ngài thể hiện (khi giảng pháp, thực hành, v.v… ) Dựa trên niềm ưa thích thông thường không phải là cách tốt nhất để chọn Đạo sư gốc; thậm chí còn có thể trở nên nguy hiểm. Bởi vì Đạo sư đang hiện diện dưới hình tướng con người, và không thể nào hoàn hảo. Vậy ví thử như khi con nhìn thấy, hay nghe thấy điều gì đó khiếm khuyết của đạo sư, con cảm thấy không hài lòng, không vui, hoặc khó xử, thì lòng sùng mộ của con sẽ suy giảm, con không muốn theo ngài nữa, bởi lòng sùng mộ của con chỉ dựa trên sự ưa thích.

Vì vậy, khi chọn Đạo sư gốc, con hãy kiểm tra xem có phải dựa vào lòng sùng mộ chí tín không, hay dựa vào sự ưa thích. Hãy kiểm tra xem con có con tin rằng lời dạy của ngài sẽ giúp con đạt Giác ngộ hay không. Và giác ngộ cũng có hai dạng. Một là giác ngộ bên ngoài. Đó là con hiểu được rằng, cuộc đời là vô thường, luân hồi là khổ đau, có thiên đường ở bên trên và địa ngục ngập tràn khổ đau ở phía dưới, … Hai là giác ngộ bên trong, là tâm nhận biết, thấy vạn pháp là huyễn ảo, không thật có. Con có Phật tính, và thấy bản tâm con chính là Phật. Đó là ý nghĩa của Giác ngộ. Và khi vị Đạo sư khiến con nhận biết được các điều trên [có thể chỉ chút một], thì con có thể chọn ngài là Đạo sư gốc. Ngoài ra, khi dựa vào lòng sùng mộ chí tín, nó sẽ khiến cho niềm tin của con trở nên mạnh mẽ, bền vững hơn rất nhiều.

Ta hy vọng rằng, những điều này giúp các con sáng tỏ hơn. 🪷

(Bóc băng và dịch: Nguyễn Nhật Tuấn, Hiệu đính: Hien Nguyen)